Przejdź do głównej zawartości

"Mnich" Matthew Gregory Lewis

Czy coś może sprawić większą radość miłośnikowi klasyki literatury grozy niż wznowienia jej najsłynniejszych pozycji? Uwierzcie, naprawdę jest niewiele takich rzeczy. Uwielbiam Wydawnictwo Vesper właśnie dlatego, że regularnie wypuszcza takie perełki na rynek i to w doskonałym tłumaczeniu i cudnej szacie graficznej. Wystarczy wspomnieć rewelacyjne zbiory opowiadań H.P. Lovecrafta i Edgara Alana Poego, czy najsłynniejsze dzieło Oscara Wilde’a. Teraz przyszła kolej otoczoną aurą skandalu powieść gotycką Matthew G. Lewisa.

Wydany po raz pierwszy w 1796 roku Mnich to historia Ambrozja, opata jednego z madryckich klasztorów, cieszącego się sławą surowego świętego człowieka o niezłomnych i nieskalanych zasadach, który coraz bardziej zanurzając się w samouwielbieniu i pysze, ujawnia prawdziwą zakłamaną i zwyczajnie pełną zła naturę. Zaczyna się dosyć niepozornie, gdy młodzieniec dotąd pomagający Ambrozjowi i czekający na ukończenie nowicjatu, w tajemnicy ujawnia mu, że jest… młodą dziewczyną i to w dodatku do szaleństwa w nim zakochaną. Będący w kwiecie wieku mnich nie jest w stanie długo opierać się jej wdziękom i swojemu pożądaniu, jednak im bardziej zatraca się w romansie, tym szybciej przekonuje się, że potrzebuje nowych zdobyczy i podbojów. A gdy jego wzrok pada na młodziutką, śliczną i całkowicie niewinną Antonię, postanawia za wszelką cenę ją zdobyć.

Fabuła oscyluje wokół czterech wątków romansowych, w których centrum znajdują się Ambrozjo, Antonia, jej ukochany Lorenzo i jego siostra Agnes, zamknięta co prawda w klasztorze klarysek, ale wbrew swojej woli. O ile związki bohaterów pozytywnych pokazane są jako pełne romantycznych uniesień, wręcz wyidealizowane (jak zresztą wszystkie stojące po stronie dobra postaci), o tyle tam, gdzie pojawia się Ambrozjo wraz z nim wkrada się hipokryzja, wyuzdanie, gwałt i przemoc. Przedstawienie z takiego punktu widzenia osoby duchownej było skandaliczne już wówczas, gdy powieść się ukazała, choć i obecnie może wzbudzać niemałe kontrowersje. Znacznie bardziej szokujące dla ówczesnych czytelników były jednakże nie tyle zakusy mnicha na niewinną ofiarę, a okoliczności, w jakich to robił. Zdradzać szczegółów Wam jednak nie będę.

W powieści solidnie obrywa się instytucjom Kościoła Katolickiego i to nie tylko ze względu na sylwetkę Ambrozja. Wątek Agnes w bardzo obrazowy sposób przedstawia hipokryzję i okrucieństwo maskowane pozorami pobożności i surowości reguł zakonnych w żeńskich klasztorach. I właśnie krytyka takiej obłudnej moralności, gdy za fasadą pozorów czai się zło, bezduszność lub wyuzdanie to kluczowe przesłanie Mnicha.

Powieść Lewisa to kwintesencja motywów charakterystycznych dla powieści gotyckiej, włączając w to obecność duchów, a nawet samego Lucyfera, który macza swe pazury w rozkwicie zła w centrum madryckiego opactwa. Są i tajemnice z przeszłości, mroczne legendy, atmosfera grozy i morderstwa, zaserwowane jednak w sposób, który obecnie raczej nie wywoła dreszczy strachu czy głębokich emocji. Niestety, autor uciekł się również do pewnych schematycznych rozwiązań, przez które był wielokrotnie krytykowany.

Nie ma co się łudzić, że we współczesnym czytelniku Mnich wzbudzi emocje podobne do tych, jakie towarzyszyły jego lekturze w czasach, gdy ukazał się po raz pierwszy. Nie ma się również co oszukiwać, że będzie on w stanie zaszokować czy przestraszyć, niemniej nie można mu odmówić uroku, charakterystycznego dla swojej epoki. To klasyka powieści gotyckiej, na której wzorowało się wielu wybitnych, późniejszych twórców. Warto go poznać choćby z tego względu.

Za egzemplarz książki do recenzji serdecznie dziękuję Wydawnictwu Vesper.

Spodobał Ci się ten post? Nie przegap kolejnych, będzie mi miło, jeśli mnie polubisz :)
    

Popularne posty z tego bloga

TOP 10: powieści Stephena Kinga

Wrzesień okrzyknęłam samozwańczo miesiącem Stephena Kinga, dlatego warto podsumować jego koniec zestawieniem najlepszych powieści Mistrza. A konkretnie, najlepszych w moim prywatnym rankingu. Ich kolejność jest bardzo umowna, bo uwielbiam wszystkie, a pewna jestem tylko pierwszej trójki, reszta mogłaby stanąć obok siebie na czwartym miejscu na podium.
1. "To" (moja recenzja)

Jedna z pierwszych powieści Kinga, jaką czytałam. Zrobiła na mnie tak ogromne wrażenie, że nawet po latach nie czułam się komfortowo w towarzystwie klaunów, a już z pewnością nikt nie przekonałby mnie, że są zabawni i nieszkodliwi... Odświeżałam ją kilka miesięcy temu i mimo upływu lat, nadal zdała egzamin z przyprawiania o gęsią skórkę.

Top 10 najlepszych horrorów

31 października to dobry dzień, by sięgnąć po dobry horror. Do wieczora pozostało jeszcze kilkanaście godzin, macie więc czas na skombinowanie odpowiedniej książki. Po co warto sięgnąć?
Właściwie to mogłabym ułożyć cały ranking składający się z powieści Stephena Kinga. Jednak aby nie być monotematycznym, starałam się wybrać książki różnych autorów i w różnych klimatach. Łączy je jedno - groza i gwarantowane ciary na plecach podczas lektury.

Top 10 książek na Boże Narodzenie

Święta Bożego Narodzenia to idealny czas, by nieco zwolnić i zatopić się w przyjemną lekturę. Warto też odpowiednim jej wyborem wprawić się w świąteczny nastrój już wcześniej. Dzisiaj przygotowałam dla Was zestawienie książek, których akcja ściśle wiąże się ze Świętami. Zapewniam, że każdy znajdzie tu coś dla siebie.
Na początek nieco tradycyjnie i nostalgicznie:
1. "Opowieści wigilijne" Charles Dickens 

Chyba nie ma osoby, która nie znałaby opowieści o Scrooge'u, którego w wigilijną noc nawiedziły cztery duchy, by wskazać mu nową ścieżkę w życiu. Nakładem wydawnictwa Zysk i S-ka ukazało się niedawno nowe tłumaczenie tej opowieści, zawierające drugą historię autora, również utrzymaną w klimacie bożonarodzeniowym zatytułowaną "Nawiedzony". Właśnie się nią zaczytuję, wrażenia z lektury za kilka dni.

"100 książek, które trzeba przeczytać" według BBC

Ranking "100 książek, które trzeba przeczytać" stworzony przez BBC pojawiał się już na wielu blogach, a dzisiaj gości także u mnie. Nie jest to lista idealna, już na pierwszy rzut oka można zauważyć, że znaczną część umieszczonych na niej pozycji to książki brytyjskich autorów, zdecydowanie zaś brak na nich wielu znaczących książek pisarzy z innych państw. Nie brak też tu dziwnych wpadek, np. umieszczenia "Opowieści z Narnii" oraz  "Lwa, czarownicy i starej szafy" w oddzielnych punktach. Podobnie sytuacja wygląda z dziełami zebranymi Szekspira oraz "Hamletem" umieszczonym oddzielnie. 
Niemniej jednak postanowiłam sprawdzić, ile to zacnych książek jest już za mną (są one wytłuszczone) i... wynik wypada słabiutko... Jedynie 26 pozycji. Pociesza mnie fakt, że co najmniej drugie tyle znam z ekranizacji bądź fragmentów. Listę będę na bieżąco aktualizować, mam nadzieję, że za kilka miesięcy będzie już wyglądała o niebo lepiej :) A jak wyglądają Wasze w…

"To" Stephen King

Czy się unoszą? O tak. One pławią się w powietrzu.
W moje ręce ponownie trafiła książka Stephena Kinga, która swego czasu zrobiła na mnie tak ogromne wrażenie, że mimo upływu kolejnych lat niektóre sceny nadal tak żywo były wyryte w mojej pamięci, że mimo zagłębiania się w kolejne w powieści grozy i horrory, „To” niewzruszenie tkwiło na szczycie mojej prywatnej listy tych najlepszych. I po której nigdy nie potrafiłam już z ufnością spojrzeć na żadnego klauna.
W monstrualnych rozmiarów opowieści King przenosi nas do Derry, podobnego do tysięcy innych prowincjonalnych amerykańskich mieścin. Przynajmniej na pierwszy rzut oka. Z nieznanych przyczyn przestępczość jest tu większa, ludzie bardziej brutalni i bezwzględni, a co dwadzieścia kilka lat dochodzi do eskalacji przemocy i w niewyjaśnionych okolicznościach giną dzieci.